Kenapa Harga Diesel Naik Mendadak? Ini Fakta Sebenarnya

Pernahkah anda terfikir mengapa harga diesel di pam boleh melonjak sehingga menghampiri RM6 seliter, sedangkan harga petrol seperti RON95 kelihatan lebih tenang dan stabil?

Ramai yang keliru kerana menganggap kedua-duanya berasal daripada sumber yang sama iaitu minyak mentah (crude oil). Namun, realiti di sebalik tabir pengiraan harga minyak negara sebenarnya jauh lebih kompleks.

Mari kita rungkai satu persatu faktor utama yang menjadi “dalang” kepada kenaikan drastik ini.

1. Rujukan Harga: Bukan Minyak Mentah, Tapi MOPS

Kesilapan utama ramai orang adalah menyangka Malaysia menetapkan harga diesel mengikut harga minyak mentah dunia. Hakikatnya, kita merujuk kepada Mean of Platts Singapore (MOPS) Gasoil 10ppm.

• Apa itu MOPS? Ia adalah harga rujukan untuk produk petroleum yang telah siap diproses di Singapura.
• Kenapa ia penting? Harga yang kita bayar di pam adalah harga “produk siap”, bukan harga bahan mentah yang belum ditapis.

2. Lonjakan Harga Global yang Luar Biasa

Sejak Februari lalu, pasaran diesel dunia mengalami perubahan drastik. Data menunjukkan harga diesel global melonjak daripada bawah USD95 setong kepada sekitar USD250 dalam tempoh yang singkat—kenaikan hampir 180%.

Sebagai perbandingan, dalam tempoh yang sama, harga minyak mentah hanya meningkat sekitar USD50 sahaja. Ini membuktikan bahawa permintaan terhadap produk siap (diesel) jauh mengatasi bekalan yang ada di pasaran dunia.

3. Faktor Geopolitik dan Gangguan Bekalan

Kenapa diesel tiba-tiba menjadi sangat mahal di pasaran Asia?

• Kesan Sekatan Russia: Apabila Eropah kehilangan bekalan diesel dari Russia, mereka mula beralih ke pasaran Asia untuk menampung keperluan. Ini menyebabkan persaingan sengit dan harga di rantau kita (termasuk rujukan MOPS) melonjak naik.
• Risiko Laluan Maritim: Ketegangan di laluan penting seperti Selat Hormuz menyebabkan gangguan logistik. Apabila penghantaran terganggu, kos insurans dan risiko meningkat, sekaligus menaikkan harga akhir di pam.

4. Kelemahan Nilai Ringgit

Kita tidak boleh lari daripada faktor mata wang. Oleh sebab urusan pembelian minyak dibuat dalam Dolar AS (USD), setiap kali Ringgit melemah (contohnya sekitar RM4.00/USD atau lebih), kos import minyak akan menjadi lebih mahal buat Malaysia walaupun harga global hanya naik sedikit.

5. Diesel vs Petrol: Kenapa RON95 Masih “Tenang”?

Anda mungkin perasan perbezaan ketara antara pergerakan harga diesel dan petrol. Terdapat dua sebab utama:

1. Struktur Permintaan: Petrol lebih stabil kerana digunakan secara konsisten oleh kenderaan peribadi. Diesel pula sangat sensitif kepada aktiviti ekonomi seperti industri, perkapalan, dan logistik berat.
2. Mekanisme Subsidi: Di Malaysia, petrol RON95 masih dikawal ketat dan menerima subsidi yang besar bagi melindungi pengguna, manakala diesel lebih terdedah kepada mekanasime harga pasaran semasa yang “kasar”.

6. Bolehkah Keuntungan Gas Asli Menampung Kenaikan Ini?

Ada pendapat mengatakan kerajaan patut gunakan keuntungan Petronas daripada jualan gas asli (LNG) untuk menampung diesel. Namun, realitinya:

• Jualan LNG kebanyakannya terikat dengan kontrak jangka panjang.
• Pendapatan daripada kenaikan harga gas tidak masuk secara serta-merta ke dalam kantung negara.
• Kos diesel pula perlu dibayar mengikut harga pasaran hari ini juga (real-time cost).

Kesimpulan

Kenaikan harga diesel bukanlah sesuatu yang sengaja dibuat-buat, tetapi ia adalah hasil daripada “ribut sempurna” (perfect storm) melibatkan permintaan luar biasa dari Eropah, gangguan bekalan global, faktor mata wang, dan sistem rujukan harga MOPS.

Memahami rantaian bekalan ini membantu kita melihat gambaran lebih besar mengapa diesel sedang berada dalam tekanan luar biasa di peringkat global.

Rujukan & Sumber Inspirasi: Posting Facebook Tuan Jazli Izzuddin